گزارش پژوهش هاي انجام شده درباره تاريخ كشف حجاب:
1- حجاب و كشف حجاب در ايران
تا
به امروز چندين كتاب در راه ابعاد مختلف كشف حجاب تا به امروز در ايران
نوشته شده است. قديمي ترين پژوهش در اين زمينه، كتاب «حجاب و كشف حجاب»
نوشته خانم فاطمه استاد ملكي است كه پژوهش خود را در سال 1345 شمسي در قالب
پايان نامه تحصيلي براي مدرسه تجربي مطالعات عالي وابسته دانشگاه سوربن
نوشت. اثر ياد شده به سال 1367به زبان فارسي منتشر شده. فصل نخست كتاب
درباره مفهوم حجاب و چگونگي آن در اديان مختلف و فصل دوم آن درباره «حجاب و
تغييرات پوشش در ايران» است. عنوان فصل سوم «رفع حجاب در ايران» است و در
فصل چهارم «نتيجه كشف حجاب در ايران» مورد بحث قرار گرفته است.
2- خشونت و فرهنگ( اسناد محرمانه كشف حجاب 1322- 1313 شمسي)
كتاب
ديگري كه درباره كشف حجاب و به تعبير دقيقتر در زمينه نشر اسناد كشف حجاب
انتشار يافته، اثري است با عنوان «خشونت و فرهنگ» كه از سوي مديريت پژوهش
اسناد ملي به سال 1371ش تدوين شده است. در اين كتاب، اسناد كشف حجاب بر
اساس تقسيم بندي جغرافيايي هر شهر ايران، جمع آوري و تدوين شده است. مقدمه
اين اثر را آقاي حسام الدين آشنا در چهار فصل نگاشته و ضمن آن تحت عنوان «
نوگرايي و حجاب» به مسير نوگرايي در ايران از جنگ هاي ايران و روس تا روي
كار آمدن رضا خان اشاره و پس از آن نوسازي فرهنگي رضا خان اشاره و پس از آن
از نوسازي فرهنگي رضا شاه كه در سال 1307 با طرح متحدالشكل كردن لباس آغاز
شد و پس از آن بحث حجاب به طور جدي پس از سفر شاه به تركيه مطرح گرديد،
ياد كرده است. تنظيم اسناد كشف حجاب با طرح «كليات و سياستگذاري» آغاز شده و
پس از ان، اسناد و گزارش هاي مربوطه به كشف حجاب از استان ها و شهرهاي مهم
به دنبال يكديگر آمده است. در اين كتاب جمعا 576 سند ارائه شده است كه شرح
وقايع مربوط به كشف حجاب ، همراهي ها، مخالفت ها، تلاش ماموران، دشواري ها
و .... جزو اينهاست.
3- واقعه كشف حجاب(اسناد منتشر نشده از واقعه كشف حجاب در دوره رضا خان)
اين
كتاب در آغاز ان دو مقدمه امده است ، ايضا" مشتمل بر اسناد كشف حجاب است و
در سال 1371 توسط سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي و موسسه پژوهش و
مطالعات فرهنگي منتشر شده است. نخستين مقدمه از دكتر رضا شعباني است كه
كلياتي درباره وضعيت طبيعي زندگي در ايران و زندگي مشترك زن و مرد و ارتباط
اين مسئله با طبقات اجتماعي در روستا و شهر و مسائل سنتي و رويكردهاي
تجددگرايانه است. مقدمه دوم از آقاي غلامحسين زرگري نژاد است كه به طور خاص
درباره تاريخچه مسئله كشف حجاب نوشته شده است. وي از زمينه هاي تججد ايران
سخن گفته و از تلاش رضا خان در اين باب ياد كرده است.
4- حكايت كشف حجاب:
كتاب
ياد شده در دو مجلد منتشر شده و هدف خود را گردآوري «خاطرات و حكايت هاي
واقعه كشف حجاب، حادثه گوهر شاد، اسناد و مدارك خشونت رضا خاني و مقاومت
مردمي» ناميده است. در اين كتاب كه اطلاعات مربوط به كشف حجاب جسته و
گريخته گردآوري شده، بخشي به مطالب كلي پيرامون كشف حجاب اختصاص يافته و در
ادامه شماري از اسنادي كه پيش از اين در كتاب هاي پيش گفته، چاپ شده
بودند، فراهم آمده و واقعه گوهر شاد نيز به روايت بهلول در همان مجلد اول
نقل شده است. در ادامه خاطراتي از علما درباره كشف حجاب آورده شده است كه
هر كدام مي تواند به نوعي در تبيين اين واقعه كمك كند. در جلد دوم كتاب طي
سه فصل مطالبي درباره كشف حجاب و خاطرات و حكايت ها و شاهدان عيني آورده
شده است
5- تغيير لباس و كشف حجاب به روايت اسناد:
مجموعه
ديگري از اسناد كشف حجاب با عنوان بالا توسط مركز بررسي اسناد تاريخي چاپ
شده است. در اين كتاب جمعا 208 سند تاريخي درباره مسئله تغيير لباس و بحث
كشف حجاب كه عبارت از گزارش هاي رسمي و دولتي است، منعكس و گوشه اي ديگر از
تلاش هاي دولت پهلوي براي توسعه كشف حجاب و تجدد نسوان بازگو شده است.
نويسنده ابتدا مقدمه اي را در 94 صفحه درباره مباحثي چون ايران و اهميت آن
براي استعمار ، زمينه هاي كودتا، قرارداد 1919 و روي كار آمدن رضا خان
عنوان كرده است و پس از آن به بحث درباره تغيير لباس و كشف حجاب و پيامدهاي
اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و عقيدتي آن پرداخته است.
6- كشف حجاب
اين
كتاب از سري دانستني هاي انقلاب اسلامي براي جوانان است كه توسط فاطمه
حيدريان چاپ شده است. مولف اين كتاب با بهره گيري از اسناد منتشر شده و نيز
برخي از آثار تاريخي و تحليل، گزارش كوتاهي از مسئله كشف حجاب آورده است.
7- كشف حجاب در ايران
اين
كتاب نيز در سري « تاريخ جوان» ج 17 انتشار يافته و هدف آن ارائه گزارش
كشف حجاب براي نسل جوان بوده است. كار جالب در اين اثر آن است كه درباره
جنبه هاي مختلف كشف حجاب، براساس اسناد منتشره و به صورت عناوين موضوعي بحث
شده است.
8- علما و رژيم رضا شاه
فصل
پانزدهم اين كتاب تحت عنوان «واكنش روحانيون در برابر تغيير لباس و كشف
حجاب» طي پانزده صفحه، به بحث درباره كشف حجاب و برخورد علما اختصاص يافته و
طي آن براساس اسناد منتشره ، گزارشي از برخورد علما، اعم از علماي شهرستان
ها و نيز مرحوم آيت ا... حائري ارائه شده است. همچنين اشاره اندكي به آثار
علمي علما درباره حجاب شده و اطلاعات پراكنده مقاومت علما بر ضد كشف حجاب
را از منابع مختلف فراهم آورده است.
9- كشف حجاب در لرستان به روايات اسناد
در
اين مقاله ابتدا گزارشي مختصر اما گويا و مفيد در تاريخچه كشف حجاب آمده و
تقريبا خلاصه آنچه به شكل تاريخي در اين باره بوده، در آن ارائه شده است.
پس از آن اسناد مربوط به كشف حجاب در لرستان ارائه شده است. جداي از اسناد،
مقدمه مقاله اثري ارجمند و قابل استفاده مي باشد.
منبع : روزنامه جوان – تاريخ 18/11/1389 روز شنبه صفحه 12